14.2. Oszacowanie wpływu – klasyfikacja i wycena

W poniższych tabelach zaprezentowany został łączny wpływ korekt z tytułu wdrożenia MSSF 17 na aktywa i zobowiązania oraz kapitały własne Grupy na daty 1 stycznia 2022 roku.

• Wzrost wartości kapitałów własnych o 286 milionów PLN, z czego 269 milionów PLN na niepodzielony wynik finansowy, wynika z retrospektywnej zmiany rozpoznawania historycznie pobranej składki ubezpieczeniowej oraz zmiany metodyki wyceny zobowiązań ubezpieczeniowych. Do momentu wdrożenia MSSF 17 cała składka otrzymana przez Grupę dzielona była zgodnie z Rekomendacją U na podstawie modelu względnej wartości godziwej na część dotyczącą produktu ubezpieczeniowego – wycenianą modelem aktuarialnym zgodnie z wymogami MSSF 4 oraz część dotyczącą produktu kredytowego – rozliczaną metodą efektywnej stopy procentowej. Wraz z wdrożeniem MSSF 17 składka ubezpieczeniowa w całości rozpoznana została jako element ubezpieczeniowy wyceniany modelem ogólnym (model GMM). W konsekwencji zmieniło się tempo rozpoznawania przychodów, a tym samym historycznie rozpoznanego zysku ujętego w niepodzielonym wyniku finansowym.
  Wartość składki ubezpieczeniowej, ujmowana dotychczas jako składnik wartości bilansowej brutto kredytów i pożyczek udzielonych klientom i rozliczana w trakcie życia produktu kredytowego, stanowiąc obecnie element działalności ubezpieczeniowej wycenianej wg nowej metodologii zgodnie z MSSF 17 rozpoznawana jest w okresie trwania produktu ubezpieczeniowego, co przełożyło się na dodatni wzrost kapitałów własnych.
• Wzrost pozostałych kapitałów o 17 milionów PLN dotyczył z ujęcia w innych dochodach całkowitych części przychodów i kosztów finansowych działalności ubezpieczeniowej (nowy element wprowadzony przez MSSF 17). Zgodnie z MSSF 17 Grupa skorzystała z opcji możliwość podziału przychodów i kosztów finansowych działalności ubezpieczeniowej na części ujmowaną w rachunku zysków i strat oraz w innych całkowitych dochodach. Wykorzystanie tej opcji pozwala Grupie zmniejszyć zmienność rachunku zysków i strat wynikającą z wahań struktury stóp procentowych. Zmiana wartości marży kontraktowej (CSM) jest obliczana przy użyciu stałej struktury stóp dyskonta locked-in odpowiadającej strukturze z momentu rozpoznania danej kohorty. Różnica pomiędzy wyliczeniem opartym na krzywych locked-in oraz aktualnych na moment wyliczenia jest prezentowana w innych dochodach całkowitych. Podejście takie zapewnia również spójność prezentacji pozycji rachunku zysków i strat wynikających ze zmiany zobowiązań i wydzielonych aktywów.
• Wartość kredytów i pożyczek udzielonych klientom wzrosła o 1 395 milionów PLN, co wynika z zaprzestania ujmowania elementu składki rozliczanej metodą efektywnej stopy procentowej i korygującej wartość bilansową brutto kredytów. Wartość tej składki ujmowana dotychczas jako składnik wartości bilansowej brutto kredytów i pożyczek udzielonych klientom stanowi obecnie element działalności ubezpieczeniowej wycenianej wg nowej metodologii zgodnie z MSSF 17, tym samym przekładając się na wzrost salda zobowiązań z tytułu działalności ubezpieczeniowej.
• Zgodnie z MSSF 17 wartość zobowiązań z działalności ubezpieczeniowej na dzień 1 stycznia 2022 wzrosła o 1 309 milionów PLN i wynosi 3 317 milionów z czego z tytułu pozostałego okresu świadczenia usług (ang. Liability for remaining coverage – „LRC”) 3 143 miliony PLN a z tytułu zaistniałych szkód (ang. Liability for incurred claims – „LIC”) 174 miliony PLN.
• Zmniejszeniu o 783 miliony PLN uległa również pozycja aktywów z działalności, co przede wszystkim jest wynikiem przyjęcia innej metody wyznaczania aktywów i zobowiązań ubezpieczeniowych na udziale reasekuratora (dotychczas w tej pozycji prezentowane były należności z tytułu reasekuracji i udział reasekuratora w rezerwach techniczno – ubezpieczeniowych). Zgodnie z MSSF 17 wartość aktywów z działalności ubezpieczeniowej na dzień 1 stycznia 2022 roku wynosi 128 milionów i dotyczy umów reasekuracji biernej wycenianych modelem GMM, z czego z tytułu pozostałego okresu świadczenia usług 107 milionów PLN a z tytułu zaistniałych szkód 21 milionów PLN.
• W wartościach niematerialnych Grupa Kapitałowa rozpoznała przyszłe zyski z zawartych umów ubezpieczenia (dalej: Value in force, VIF) będące efektem rozliczenia nabycia 1 kwietnia 2014 roku spółki „Nordea Polska Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie” SA (obecnie PKO Życie Towarzystwo Ubezpieczeń S.A). W wyniku wdrożenia MSSF 17, wartość VIF na 1 stycznia 2022 wynosi 2 miliony PLN (wartość korekty in minus 20 milionów PLN). Zmiana wyceny wynika z faktu, że istotna część produktów, dla których został rozpoznany VIF, podlega pod wymogi MSSF 17, w związku czym VIF dla tej części portfela jest zastąpiony przez marżę kontraktową (CSM). Wysokość marży kontraktowej z przejętego portfela podlegającego pod wycenę zgodnie z MSSF 17 jest wyższa niż wartość rozpoznanego VIF-a, ze względu na ostrożnościową wycenę, która była przyjęta na cele wyceny zobowiązań przy transakcji. Nowa wartość VIF ograniczona została do polis podlegających pod wycenę zgodnie z MSSF 9 i skalkulowana została zgodnie z oryginalnym ujęciem wartości VIF (tj. wycena VIF na moment transakcji i przyjęcie schematu amortyzacji w oparciu o rozkład prognozowanych przyszłych zysków).
• Znaczna część produktów tj. zobowiązania z tytułu większości produktów unit-linked oraz produktu „bezpieczny kapitał” była prezentowana w pozycji „Zobowiązania wobec klientów” – „Zobowiązania ztytułu produktów ubezpieczeniowych”. W związku z wdrożeniem MSSF 17 produkty te traktowane są jako element zobowiązań z tytułu działalności ubezpieczeniowej i wyceniane zgodnie z nowym standardem. Wartość korekty pozycji „Zobowiązań wobec klientów” z tego tytułu wyniosła in minus 1 030 milionów PLN. Wartość bilansowa zobowiązań z tytułu produktów ubezpieczeniowych prezentowana w pozycji „Zobowiązania wobec klientów” po korektach wynosi 175 milionów PLN i dotyczy produktów strukturyzowanych i polisolokat, które traktowane są jako produkty o charakterze inwestycyjnym, wyceniane zgodnie z MSSF 9.

Grupa przeanalizowała gwarancje dobrego wykonania umowy pod kątem spełnienia kryteriów definicji umowy ubezpieczeniowej zgodnie z MSSF 17. Z uwagi na fakt, iż w tego typu umowach występuje wyłącznie ryzyko kredytowe związane z nieotrzymaniem zwrotu środków od klientów, brak jest natomiast ryzyka ubezpieczeniowego, Grupa Kapitałowa ujmuje i wycenia gwarancje dobrego wykonania umowy, zgodnie z MSSF 9.

W poniższych tabelach zaprezentowano łączny wpływ korekt z tytułu wdrożenia MSSF 17 na aktywa i zobowiązania oraz kapitały własne Grupy na 31 grudnia 2022 roku, pozycje całkowitych dochodów, w tym rachunku zysków i strat oraz pozycje sprawozdania z przepływów pieniężnych za okres 2022 roku.